Рехабилитација по ТАВИ процедура: практичен водич за пешачење и вежби дома
Како безбедно да ја зголемите физичката активност по имплантација на аортната валвула?
ТАВИ (TAVI – транскатетерска имплантација на аортна валвула) е минимално инвазивна процедура која се применува кај пациенти со тешка аортна стеноза. По процедурата, постепеното враќање на движењето е важен дел од закрепнувањето.
Иако симптомите на срцевото заболување може да се намалат по интервенцијата, физичката издржливост не се обновува веднаш. Затоа, покрај редовните кардиолошки контроли и правилното земање на терапијата, важна улога имаат пешачењето и индивидуално приспособената физиотерапија.
1. Кога да започнете со пешачење?
Кај пациентите со стабилна здравствена состојба, движењето обично започнува уште во болница, со надзор од медицинскиот тим. По отпустот, пациентот треба да продолжи со активност според добиените упатства.
Како почетна активност се препорачува кратко пешачење по рамна и безбедна подлога, со удобно темпо. Во првите денови е корисно пациентот да пешачи со придружник, особено ако има намалена рамнотежа, слабост или страв од движење.
Важно: Во почетниот период е покорисно да го следите времетраењето на пешачењето отколку да поставувате задолжителна цел во километри. Растојанието што пациентот може да го помине за 10 минути зависи од неговата брзина, издржливост и функционална состојба.
2. Пример за постепено зголемување на пешачењето
Следната табела е пример за пациенти чија состојба е стабилна и кај кои медицинскиот тим дозволил постепено зголемување на активноста.
| Фаза | Времетраење | Дневна зачестеност |
|---|---|---|
| 1. Почетна | 5 минути | 1–2 пати |
| 2. Рана прогресија | 10–15 минути | 2 пати |
| 3. Средна прогресија | 15–20 минути | 2 пати |
| 4. Напредна прогресија | 20–25 минути | 1–2 пати |
| 5. Подобра толеранција | 25–30 минути | 1–2 пати |
| 6. Подолготрајна активност | 30 минути или повеќе | Според подносливоста и планот за рехабилитација |
Ова е ориентир, а не задолжителен распоред по денови. Во секоја фаза останете најмалку два дена, или подолго ако е потребно. На следното ниво преминете само кога претходното го поднесувате добро, без предупредувачки симптоми. Ако се чувствувате послабо, намалете го времетраењето.
За време на пешачењето, темпото треба да биде такво што можете да разговарате во цели реченици без изразено отежнато дишење.
Не мора секој пациент да достигне 30 минути пешачење. Целта е безбедно подобрување на функционалната способност, според индивидуалните можности.
3. Кои вежби може да се прават дома?
Кај пациентите со намалена мускулна сила, подвижност или рамнотежа, физиотерапевтот може да вклучи и едноставни вежби. Следните примери се наменети за пациенти кај кои медицинскиот тим дозволил ваква активност.
Вежба 1: Движење на стапалата
- Изведба: во седечка или лежечка положба, движете ги стапалата нагоре и надолу.
- Повторувања: 10–15 со секое стапало.
- Цел: одржување на подвижноста на глуждовите и поттикнување на мускулната активност на потколениците.
Вежба 2: Испружување на коленото во седечка положба
- Изведба: седнете на стабилен стол и испружете ја едната нога во коленото, без нагло движење. Потоа вратете ја во почетната положба.
- Повторувања: 5–10 со секоја нога, според подносливоста.
- Цел: активирање на мускулите на бутот и одржување на функционалната подвижност на долните екстремитети.
Вежба 3: Подигнување на петиците
- Изведба: застанете зад стабилен стол и држете се за потпирачот. Полека подигнете ги петиците, а потоа контролирано спуштете ги.
- Повторувања: 5–10.
- Цел: активирање на мускулите на потколениците и подобрување на контролата при стоење.
Вежба 4: Станување од стол
- Изведба: од стабилен стол, станете полека и повторно седнете со контролирано движење. По потреба користете ги рацете за потпора.
- Повторувања: започнете со 3–5, доколку станувањето е безбедно и не предизвикува симптоми.
- Цел: подобрување на функционалната сила потребна за станување, седење и секојдневно движење.
Овие вежби не мора да се изведуваат сите, ниту да започнат веднаш по отпустот.
Во почетниот период не се препорачува самостојно воведување тегови, силен отпор или вежби со задржување на здивот.
4. Како да го организирате секојдневниот тренинг?
Пред пешачење, започнете со неколку минути бавни движења. По завршувањето, постепено намалете го темпото наместо нагло да прекинете. Во текот на денот, активноста може да се подели на неколку пократки периоди, со одмор меѓу нив. Ова е особено корисно кај постари пациенти и кај оние кои брзо се заморуваат. Не ја зголемувајте истовремено брзината, времетраењето и тежината на вежбите. Прво подобрете ја толеранцијата на подолго пешачење, а потоа, соодветно на состојбата, постепено воведувајте дополнителни активности.
5. Кога треба да прекинете со вежбањето?
Веднаш прекинете ја активноста при појава на вртоглавица, необична слабост, ново или зголемено отежнато дишење, болка во градите или изразено срцебиење. При силна или продолжена болка во градите, тешко отежнато дишење или губење на свеста, побарајте итна медицинска помош. Нов оток, крвавење или зголемена болка на местото на пункцијата бараат контакт со медицинскиот тим. Почитувајте ги и ограничувањата за кревање товар, туркање и влечење дадени при отпустот, бидејќи зависат од пристапот при процедурата и од процесот на заздравување.
Заклучок
Закрепнувањето по ТАВИ процедурата бара постепено, контролирано и индивидуално приспособено враќање на физичката активност. Кратките прошетки се добра почетна точка, а едноставните вежби може да помогнат во обновувањето на подвижноста и функционалната самостојност. Најважно е пациентот да не се споредува со другите и да не ја зголемува активноста по однапред зададен распоред доколку организмот не ја поднесува добро.
Овој водич има информативен карактер и не ја заменува индивидуалната процена од кардиологот и физиотерапевтот.
Секогаш следете ги упатствата добиени при отпустот од болница.
Користени извори за дополнителни информации
- Leeds Teaching Hospitals NHS Trust – TAVI и програма за пешачење
- Hull University Teaching Hospitals – информации за отпуст и кардиолошка рехабилитација
- European Society of Cardiology – Насоки за кардиолошка рехабилитација, 2026
