Третман на контрактури на коленото и скочниот зглоб

Современ, структуриран пристап за враќање на движењето и функцијата

Контрактурите на коленото и скочниот зглоб се честа последица на пролонгирана имобилизација, повреди, операции или невролошки состојби. Тие доведуваат до ограничен опсег на движење (ROM), болка и нарушен од.

🧠 Колку време е потребно да се создаде контрактура?

Контрактурата може да започне да се развива изненадувачки брзо:

• ⏱️ 3–7 дена → почетни промени (намалена еластичност на мускули и капсула)
• ⏱️ 2–3 недели → значително ограничување на движење
• ⏱️ >4–6 недели → структурни промени (фиброза, скратување на ткива)
• ⏱️ месеци/години → хронична контрактура со стабилна деформација

👉 Ова значи дека раното движење и рехабилитација се клучни за превенција.

🦵 Какви типови на контрактури постојат?

Контрактурите не се сите исти – нивниот тип го одредува и третманот:

1. Миогена контрактура

• потекнува од мускулно скратување
• честа по имобилизација

2. Тендогена контрактура

• зафаќа тетиви (на пр. Ахилова тетива)
• води до ограничена функција на зглобот

3. Артрогена контрактура

• потекнува од зглобната капсула и лигаменти
• често потешка за третман

4. Неврогена контрактура

• резултат на нарушена нервна контрола (спастичност)

5. Комбинирана контрактура

• најчеста во пракса
• вклучува повеќе структури (мускул + тетива + капсула)

⚠️ Кога е потребен оперативен зафат?

Во најголем дел од случаите, контрактурите се третираат конзервативно (без операција).

Сепак, хируршки третман може да биде неопходен кога:

• ❗ контрактурата е долготрајна (месеци/години) без напредок
• ❗ постои тешка структурна деформација
• ❗ ROM не се подобрува и покрај интензивна терапија
• ❗ функцијата е значително нарушена (не може да стои или оди)
• ❗ има изразена скратеност на тетива (на пр. Ахилова)

👉 Во такви случаи се разгледуваат процедури како:

• тендолиза / тенотомија
• капсулотомија
• корективни ортопедски зафати

🧠 Што е контрактура?

Контрактура е скратување и намалена еластичност на меките ткива (мускули, тетиви, зглобна капсула), што резултира со:

• неможност за целосно исправување или свиткување
• намалена функција
• компензациски движења (на пр. одење на прсти)

🦵 Најчести типови

Контрактура на колено

• најчесто флексиона контрактура
• пациентот не може целосно да го исправи коленото

Контрактура на скочен зглоб

• најчесто equinus (Ахилова контрактура)
• стапалото е во позиција на „на прсти“

👉 Често овие две состојби се поврзани и се третираат заедно.

⚠️ Причини

• долготрајна имобилизација (ICU, гипс, постоперативно)
• ортопедски повреди
• невролошки состојби
• недоволна рехабилитација
• хронична болка и избегнување движење

🎯 Цели на терапијата

• зголемување на опсегот на движење
• намалување на болка и вкочанетост
• подобрување на мускулна контрола
• нормализација на стоење и одење
• враќање на функционална независност

🔄 Современ терапевтски пристап

Ефективниот третман е комбинација од повеќе методи во точен редослед:

🟦 1. Мобилизација и подготовка

🟨 2. Ортози (LLLD)

💪 3. Активна контрола (TKE)

🧍 4. Вертикализација

🚶 5. Тренинг на одење

🧠 Клучен принцип

👉 „Прво го зголемуваме опсегот, потоа го контролираме, па го користиме во функција.“

⏱️ Колку трае рехабилитацијата?

Зависи од:

• времетраење на контрактурата
• степен на ограничување
• општа состојба

👉 хроничните случаи бараат континуиран и структуриран пристап

📈 Следење на напредок

• мерење на агли
• функционални тестови
• дневна анализа

⚠️ Најчести грешки

• прерано зголемување на одење
• недоволно време во ортоза
• прескокнување на активна контрола

✔️ Заклучок

Контрактурите се сериозна, но лечлива состојба.
Со правилен третман:

• се подобрува движењето
• се враќа функцијата