Одење со патерици и потколена чизма (Walker Boot) при различни повреди
Одењето со патерици и потколена имобилизациска чизма (walking boot) е клучен дел од рехабилитацијата кај повреди на стапалото и глуждот. Правилната техника не само што го забрзува заздравувањето, туку и спречува дополнителни компликации.
🔹 Основни принципи
Без разлика на дијагнозата, секогаш се почитуваат три клучни правила:
- Контрола на оптоварување (weight-bearing)
- Стабилност при одење
- Заштита на повредената структура
🔹 Типови на оптоварување
1. ❌ Без оптоварување (Non-weight bearing – NWB)
Се користи при:
- Фрактури (особено нестабилни)
- Постоперативни состојби
- Тежок скинат лигамент
Техника:
- Патериците одат напред
- Повредената нога НЕ допира под
- Целата тежина е на здравата нога
2. ⚖️ Делумно оптоварување (Partial weight bearing – PWB)
Се користи при:
- Делумни руптури на лигаменти
- Стабилни фрактури
- Фаза на рана рехабилитација
Техника:
- Патерици напред + повредена нога
- Дел од тежината се пренесува на ногата (обично 20–50%)
- Здравата нога доаѓа последна
3. ✅ Толерирано оптоварување (Weight bearing as tolerated – WBAT)
Се користи при:
- Полесни повреди
- Подоцнежна фаза на рехабилитација
Техника:
- Одење скоро нормално
- Патериците се користат за баланс
- Оптоварување според болка
4. 🟢 Целосно оптоварување (Full weight bearing – FWB)
Се користи кога:
- Коската/лигаментот е стабилизиран
- Докторот дозволил нормално одење
Техника:
- Чизмата овозможува стабилност
- Патериците постепено се елиминираат
🔹 Специфични состојби
🦶 Скинат лигамент на глужд (Ligament injury)
- Фаза 1 (акутна): NWB или PWB
- Фаза 2: постепено WBAT со чизма
- Фаза 3: премин кон нормално одење + вежби
👉 Цел: заштита на лигаментот и контрола на оток
🦴 Фрактура на глужд или стапало
- Рана фаза: строго NWB
- Средна фаза: PWB со чизма
- Касна фаза: WBAT → FWB
👉 Цел: правилно сраснување на коската
🦶 Ахилова тетива (руптура или воспаление)
- Често се користи чизма со подигната пета
- Почетно: NWB или минимално оптоварување
- Подоцна: контролирано оптоварување
👉 Важно: избегнување на истегнување на тетивата
🔹 Правилна висина на патерици
- Рачките да бидат во висина на колковите
- Лактите благо свиткани (~20-30°)
- Пазувите НЕ смеат да носат тежина
🔹 Чести грешки
❌ Потпирање на пазувите
❌ Прерано целосно оптоварување
❌ Неправилен редослед на чекори
❌ Предолга употреба без прогресија
🔹 Совети од физиотерапевт
- Секогаш следи протокол од доктор/физиотерапевт
- Болката е водич – не ја игнорирај
По потреба може да се комбинира со :
-
- лимфна дренажа
- TENS/EMS
- мобилизациски вежби
- кинезиотејпинг
- криотерапија
- компресивни чорапи
