Абрис фрактура на 5-та метатарзална коска – физиотерапевтски третман и рехабилитација
Абрис (avulsion) фрактура на базата на Петта метатарзална коска претставува откинување на мал коскен фрагмент како резултат на нагла инверзија на стапалото. Најчесто се повредува при спортски активности или незгодно газење. Во најголем број случаи третманот е конзервативен, со одлична прогноза доколку рехабилитацијата е правилно структурирана.
🔹 Фаза 1: Акутна фаза (0–2 недели)
Цели:
- Контрола на болка и оток
- Заштита на фрактурата
- Одржување на циркулација
Третман:
- кинезиотејпинг
- Имобилизација (ортоза / Walker boot) според ортопедска препорака
- Делумно или целосно растоварување со помагала
- Криотерапија (10–15 мин, 2–3 пати дневно)
- Елевација на екстремитетот
- Изометриски контракции на мускулатурата на потколеница
- Активни движења на прсти
⚠️ Избегнување на латерално оптоварување на стапалото.
🔹 Фаза 2: Субакутна фаза (2–6 недели)
(Започнува по ортопедска контрола и дозволено оптоварување)
Цели:
- Враќање на обем на движење (ROM)
- Постепено зголемување на оптоварување
- Стимулација на коскено заздравување
Третман:
- Активно-асистирани движења во глужд (дорзифлексија / плантарна флексија)
- Лесни еластични вежби (TheraBand)
- Мобилизација на глужден зглоб (Grade I–II)
- Прогресивно оптоварување со контролирано одење
- Ласер или терапевтски ултразвук (по индикација)
Фаза 3: Функционална фаза (6–10 недели)
Цели:
- Целосно враќање на функција
- Подобрување на стабилност
- Превенција од повторна повреда
Третман:
- Вежби за јакнење на peroneal мускулатура
- Баланс тренинг (BOSU, нестабилна подлога)
- Проприоцептивен тренинг
- Ексцентрични вежби
- Спорт-специфични вежби (за активни пациенти)
🔹 Враќање на спорт
- Лесно трчање: по 6–8 недели (ако нема болка)
- Контакт спорт: по 8–12 недели
- Критериум: без болка, целосен ROM, симетрична сила ≥ 90%
🔎 Потенцијални компликации
- Перзистентна болка
- Нецелосно заздравување
- Хронична латерална нестабилност на глужд
Раната и структурирана физиотерапија значително го намалува ризикот од компликации.
📌 Заклучок
Абрис фрактура на 5-та метатарзална коска има добра прогноза со соодветен ортопедски и физиотерапевтски третман. Прогресивната рехабилитација по фази е клучна за безбедно и целосно враќање на функцијата.
