Цервикогена вртоглавица – кога проблемот е во вратот, а не во главата
Цервикогената вртоглавица претставува чувство на нестабилност, „заматеност“, нишање или дезориентација кое е поврзано со нарушена функција на вратниот дел од ‘рбетот. Најчесто се јавува кај пациенти со болка и вкочанетост во вратот, особено после долго седење, неправилна положба, стрес, повреда или дегенеративни промени.
Оваа состојба не е „вртоглавица од уво“, туку проблем кој настанува поради нарушени сигнали од мускулите, зглобовите и нервните структури во вратот кон мозокот.
Како настанува?
Во вратниот дел постојат голем број рецептори кои му даваат информација на мозокот за положбата на главата и телото. Кога постои:
- мускулен спазам,
- ограничена подвижност,
- воспаление,
- дегенеративни промени,
- лоша постура,
- или повреда на вратот,
се нарушува комуникацијата помеѓу вратот, очите и системот за рамнотежа. Тогаш пациентот може да чувствува:
- нестабилност,
- чувство како „да плови“,
- заматеност,
- тежина во главата,
- несигурност при одење,
- чувство на дезориентација.
Најчести симптоми
Цервикогената вртоглавица често е придружена со:
- болка и напнатост во вратот,
- ограничени движења на главата,
- главоболка (особено во тилниот дел),
- чувство на притисок во главата,
- нестабилност при вртење на главата,
- симптоми кои се влошуваат при долго седење или работа на компјутер,
- замор и тешка концентрација.
За разлика од класичната вртоглавица од вестибуларен проблем, овде ретко постои вистинско „вртење на просторот“.
Кои се најчестите причини?
Цервикогената вртоглавица може да се појави кај:
- цервикален синдром,
- неправилна постура,
- долготрајна работа пред компјутер,
- дискус хернија во вратен дел,
- артрозни промени,
- мускулен дисбаланс,
- состојба после сообраќајна повреда („whiplash“ повреда),
- хроничен стрес и мускулна тензија.
Физиотерапевтска проценка кај цервикогена вртоглавица
Физиотерапевтската проценка има многу важна улога кај пациенти со цервикогена вртоглавица, бидејќи целта не е само да се потврди присуството на симптомите, туку и да се утврди дали вратниот дел навистина е изворот на проблемот.
Проценката започнува со детална анамнеза, односно разговор со пациентот. Се анализира:
- кога се појавува вртоглавицата,
- дали е поврзана со движење на вратот,
- дали постои болка или вкочанетост,
- колку траат симптомите,
- дали има главоболка,
- чувство на нестабилност,
- претходни повреди,
- долготрајна работа пред компјутер,
- стрес или лоша постура.
Многу пациенти опишуваат чувство на „нестабилност“, „пловење“ или „заматеност“, наместо класично вртење на просторот.
Проценка на постура
Се анализира положбата на:
- главата,
- вратот,
- рамениот појас,
- торакалниот дел на ‘рбетот.
Кај голем број пациенти се забележува:
- предна положба на главата,
- зголемена кифоза,
- подигнати и напнати рамена,
- мускулен дисбаланс.
Овие промени можат значително да влијаат врз механиката на вратниот дел и врз сензорната контрола на рамнотежата.
Проценка на подвижноста на вратот
Се испитува:
- флексија,
- екстензија,
- ротација,
- латерална флексија.
Физиотерапевтот проценува:
- ограничување на движење,
- болка,
- асиметрија,
- чувство на затегнатост,
- појава на вртоглавица при одредени движења.
Често симптомите се провоцираат при ротација или продолжена екстензија на вратот.
Палпација и мускулна проценка
Се проверува присуство на:
- мускулен спазам,
- тригер точки,
- болни региони,
- зголемена напнатост.
Особено внимание се обрнува на:
- субокципитална мускулатура,
- горен трапезен мускул,
- levator scapulae,
- sternocleidomastoideus.
Овие структури често имаат важна улога во појавата на симптомите.
Проценка на длабоките стабилизатори на вратот
Кај многу пациенти постои намалена активација и контрола на длабоките цервикални флексори.
Се проценува:
- контрола на движење,
- издржливост,
- координација,
- способност за стабилизација на вратот.
Нарушената функција на овие мускули може да доведе до неправилни сензорни информации кон мозокот и чувство на нестабилност.
Проценка на рамнотежа и координација
Се анализира:
- стабилност при стоење,
- одење,
- промена на позиција,
- координација помеѓу движење на очи и глава.
Може да се користат:
- тестови за баланс,
- проценка на одење,
- функционални тестови,
- тестови за цервикална проприоцепција.
Кај цервикогена вртоглавица често постои нарушена просторна ориентација и намалена постурална контрола.
Исклучување на други причини за вртоглавица
Многу важен дел од проценката е препознавање на симптоми кои НЕ се типични за цервикогена вртоглавица.
Физиотерапевтот внимава на:
- невролошки симптоми,
- силна ротаторна вртоглавица,
- двојни слики,
- нарушен говор,
- губење на свест,
- слабост во екстремитети,
- симптоми од вестибуларен систем.
Во такви случаи потребна е дополнителна медицинска евалуација.
Физиотерапевтски третман
Физиотерапијата има многу важна улога во третманот на цервикогената вртоглавица.
Третманот може да вклучува:
- мануелна терапија,
- мобилизација на цервикален ‘рбет,
- релаксација на мускулен спазам,
- корекција на постура,
- вежби за стабилизација на врат,
- вежби за координација и рамнотежа,
- кинезитерапија,
- електротерапија и други физикални процедури според проценка.
Целта е:
- намалување на болката,
- подобрување на подвижноста,
- нормализација на сигналите од вратот,
- подобрување на стабилноста и секојдневното функционирање.
Совети за пациентите
- Избегнувајте долго седење без пауза.
- Одржувајте правилна положба при работа.
- Правете редовни вежби за врат и рамена.
- Намалете стрес и мускулна тензија.
- Спијте на соодветна перница.
- Побарајте стручен преглед ако симптомите траат подолго.
Заклучок
Цервикогената вртоглавица е честа, но често недоволно препознаена состојба. Кога вртоглавицата е поврзана со болка и вкочанетост во вратот, потребна е детална проценка и соодветен физиотерапевтски пристап.
Со правилен третман, кај голем број пациенти симптомите значително се намалуваат и се подобрува квалитетот на животот.
